مقدمه

گواهي مبداء سند مخصوصي است، مشخص مبداء کالا، که در آن منبع موثق يا شخصي که اختيار صدور آن را دارد ، صريحاً ارتباط کالاي موضوع گواهي مبداء را به کشورهاي خاص تصديق مي کند.

بر طبق ضوابطي که به منظور اجراي تعرفه گمرکي از لحاظ شرايط کلي يا هر اقدام مربوطه ديگري که براي مبادله کالا وضع مي کنند، کشور مبداء کشوري است که کالا در آنجا توليد، ساخته يا پردازش شده باشد.

از لحاظ خريدار که فرسنگها با فروشنده فاصله دارد هر گاه در مورد " کشور مبداء " از لحاظ کيفيت و مشخصات کالا که اعتبار محل ساخت ، براي او اهميت داشته و بخواهد از اين بابت اطمينان حاصل نمايد ، ترجيحاً به گواهي مبداء که تحت ضوابطي خاص و با رعايت قواعد و اصولي که حاکم بر تعيين مبداء صحيح کالا است و توسط اشخاص ذي صلاح صادر و تصديق مي شود بيش از هر چيزي بها مي دهد.

مقامات کشور مقصد نظير بانکها، وزارتخانه هاي صنعتي،کشاورزي ، بهداري ، دانشگاهي، مراکز تحقيقاتي و پژوهشي و غيره هر کدام مي توانند در رابطه با مبداء خاص مورد نظر، ارائه گواهي مبداء را خواستار شوند در اين ميان طبق معمول و بيش از همه گمرک و در مواردي وزارتخانه هاي صنعتي و بانکها به گواهي مبداء و ارائه آن توسط وارد کننده اهميت مي دهند و براي سازمانهاي مذکور ( به لحاظ کيفيت کالا ، تعرفه هاي ترجيحي ، قراردادهاي تهاتري و پاياپاي و علائم تجاري و ممنوعيت ها و محدوديتها به اعتبار کشور مبداء ) حائز اهميت است.

تعرفه‌هاي ترجيحي نوعاً به دليل تفاوت در ميزان حقوق گمرکي و عوارض ورودي نسبت به واردات کالاي مشابه با تعرفه يکسان براي کشور ذي نفع نسبت به ساير کشورها که مشمول ترجيحات خارج هستند ، امتيازي براي کشور صادر کننده کالا محسوب مي شود و در عين حال متضمن توسعه صادرات و شکوفايي اقتصاد آن کشور با کشورهايي است که احتياج به حمايتهايي از اين دست را دارند و اگر مورد حمايت کشورهاي پيشرفته صنعتي قرار نگيرند قادر به صدور کالاي خود به خارج از مرزهاي قلمرو گمرکي نيز نمي باشند ، البته اين نکته در قالب موافقتنامه هاي چند جانبه و تحت عنوان حمايت کشورهاي پيشرفته از کشورهاي در حال توسعه صادق است ، منتهي شکل ديگر اين مزايا زماني است که موضوع مبادلات پاياپاي بين دو يا سه گروه از کشورها و تقريباً در شرايط مساوي از لحاظ صنعت ، اقتصاد برقرار شده و ترجيحاتي براي يکديگر نسبت به ديگري کشورهاي غير عضو قائل شوند در اين صورت نيز شناخت کشور مبداء حائز اهميت خواهد بود زيرا که قطعاً در صورت فقدان گواهي مبداء استفاده از اين ترجيحات ميسر نخواهد شد.

مراجع صادر کننده گواهي مبداء اتاقهاي بازرگاني صنايع و معادن مي باشند و در مناطق آزاد سازمان منطقه آزاد اقدام به صدور گواهي مبداء مي نمايد.

مدارک مورد نياز جهت صدور گواهي مبداء

1-تصوير پروانه گمرکي.

 2- تصوير بارنامه حمل.

 3- تصوير کارت بازرگاني.

 4- فرم گواهي مبداء تايپ شده به زبان انگليسي بدون قلم خوردگي.

 5- فيش بانکي هزينه صدور گواهي مبداء.

نكته1:

در مورد صادرات فرشها و گليم هاي دستبافت ارائه اصل پروانه گمرکي جهت رويت الزامي است و همچنين در مواردي که به دلايلي مراجع صادر کننده گواهي مبداء نسبت به اصالت تصوير پروانه گمرکي ترديد داشته باشند مي توانند اصل پروانه گمرکي يا بارنامه حمل را مطالبه نمايند.

نكته2:

دارندگان کارت بازرگاني با ارائه مدارک مي توانند از هر يک از اتاقهاي بازرگاني صنايع و معادن گواهي مبداء دريافت نمايند.

تكميل فرم‌هاي گواهي مبداء

1- مشخصات فرستنده يا صادر کننده کالا بر اساس بارنامه حمل و پروانه گمرکي

 2- مشخصات گيرنده کالا بر اساس بارنامه حمل

 3-کشور سازنده بر اساس مندرجات پروانه گمرکي

 4-مشخصات وسيله حمل بر اساس بارنامه حمل

 5-مشخصات محموله و کالا بر اساس پروانه گمرکي و بارنامه حمل

 6-وزن با ظرف و تعداد و نوع بسته بندي کالا بر اساس پروانه گمرکي

 7-امضاء گواهي مبداء توسط صادر کننده کالا

 8-مهر هاي لازم توسط مرجع صادر کننده گواهي مبداء.

نكته3:

امضاء صادر کننده در فرمهاي AوGSP الزامي است وليکن در فرمهاي گواهي مبداء سفيد رنگ امضاء الزامي نيست.

شكل‌هاي مختلف صدور گواهي مبداء

1-فرم‌هاي GSP)) A ((GENERALIZED SYSTEM OF PREFERENCES)( که براي صادرات به کشورهاي اروپايي و آمريکايي و اقيانوسيه و ژاپن ، ترکيه ، روسيه ، قزاقستان ، اوکراين ، بلاروس مورد استفاده قرار مي گيرد.

 2-فرم‌هاي گواهي مبداء ( CERTIFICATE OF ORIGIN ) (فرم هاي سفيد رنگ) براي کشورهاي آسيايي ، آفريقايي مورد استفاده قرار مي گيرد.

 3-فرمهايCSTP ( CLOBAL SYSTEM OF TRADE PREFERENCES) CERTIFICATE OF ORIGIN براي آن تعداد از کشورهايي که براي کالاي خاص با ايران توافق نامه دارند صادر مي شود.

نكته4:

براي کشورها سنگاپور ، چين ، تايوان ، هنگ کنگ ، مالزي ، کره و ترکيه مي توان از هر دو نوع فرم گواهي مبداء بنا به درخواست صادر کننده استفاده نمود.

نكته5:

در مواردي که مشخصات صادر کننده در پروانه گمرکي با مشخصات صادر کننده در بارنامه تفاوت داشته باشد براي دريافت گواهي مبداء بايد صادر کننده موجود در بارنامه داراي کارت بازرگاني معتبر باشد و تقاضاي دريافت گواهي مبداء به نام خود را داشته باشد مي بايست صادر کننده پروانه طي نامه اي خطاب به واحد صدور گواهي مبداء پروانه صادراتي خود را با ذکر مشخصات جهت دريافت گواهي مبداء به نام صاحب بارنامه واگذار نمايد در چنين مواردي ارائه تصوير کارت بازرگاني طرفين الزامي است.

نكته6:

آز انجا كه شرکتهاي حمل داراي کارت عضويت مي باشند نه کارت بازرگاني، لذا اين شرکتها پروانه صادرات ندارند و نمي توانند گواهي مبداء را دريافت نمايند.

متقاضيان گواهي مبداء

توجه شود كه فقط دارندگان کارت بازرگاني نيستند كه مي توانند گواهي مبداء را اخذ نمايند بلكه دارندگان کارت اتاق تعاون، کارت پيله وري و مرزنشينان و کساني که داراي پروانه موردي بوده مي توانند گواهي مبداء را به نام خود دريافت نمايند.

هزينه‌هاي صدور گواهي مبداء

مبلغ واريزي بابت صدور گواهي مبداءبه صورت زير مي باشد:

تعرفه پايه صدور گواهي مبداء و تاييد امضاء مبلغ 000/100 ريال مي باشد(براي كشورهاي عراق و افغانستان 50000ريال مي باشد) در صورتي که ارزش کالاي موضوع گواهي مبداء از 200 هزار دلار بيشتر باشد به ازاء هر 200 هزار دلار اضافه 50% تعرفه اخذ مي گردد و در مواردي که تعداد پروانه يا بارنامه از يکي بيشتر باشد به ازاء هر بارنامه يا پروانه اضافي مبلغ 50% تعرفه اخذ مي شود و مبلغ تعرفه فوق فقط براي دارندگان کارت بازرگاني مي باشد و کساني که کارت بازرگاني نداشته مبلغ فوق 2 برابر اخذ مي شود براي کالاي ساخت خارج تعرفه ها دو برابر مي باشد.

نكته7:

هرينه لازم براي هر تائد امضاء يا اسناد تجاري پنج هزار تومان مي باشد.

نكته8:

دارندگان کارت بازرگاني علاوه بر خودشان مي توانند به طور رسمي امضاء افراد ديگري من جمله اعضاء هيات مديره را که در روزنامه رسمي نام آنها آمده به اتاق معرفي نمايند. در هر صورت چنانچه به غير ازدارندگان کارت هر فرد ديگري امضاء نمايد مي بايست حتماً قبلاً امضاء ايشان توسط دارنده کارت ( که نمونه امضاء آن در صفحه اول کارت بازرگاني مي باشد ) به واحد صدور گواهي مبداء معرفي و کليه مسئوليتهاي ناشي از اقدام ايشان را بپذيرد.

مفقود شدن گواهي مبداء

صدور گواهي مجدد منوط به اين است صادر کننده طي نامه اي از اتاق بازرگاني اعلام نمايد که گواهي مبداء مفقود شده و ضمن آن مسئوليت هاي احتمالي ناشي از گواهي مبداء گم شده را پذيرا گردد و درخواست صدور مجدد آن رابنمايد.

مدارکي مورد نياز جهت تقاضاي گواهي مبداء اصلاحي

در صورتي که در مندرجات اصلي گواهي مبداء تغييري نکند و فقط اشتباه تايپي باشد مي بايست گواهي مبداء صادره قبلي را عودت نمايد و مبلغ 50000 ريال واريز و گواهي مبداء جديد دريافت نمايد ليکن در مواردي که يکي از مندجات اصلي من جمله آدرس صادر کننده يا گيرنده يا مشخصات وسيله حمل و يا مشخصات کمي و کيفي کالا تغيير کند مي بايست بارنامه جديد ارائه نمايد تا بر اساس آن اصلاحات صورت گرفته در چنين مواردي علاوه بر عودت گواهي قبلي با ارائه مدارک جديد و فيش 50000 گواهي مبداء جديد صادر مي شود.

نكته9:

تايپ گواهي مبداء به عهده صادرکننده مي باشد و صادرکنندگان مي توانند با پرداخت هزينه از خدمات تايپ در واحد صدور گواهي مبداءاستفاده نمايد.

تنظيم فرم گواهي مبداء در مواردي که اقلام صادراتي زياد باشد

در چنين مواردي در ستون مشخصات کالا مي بايست صادر کننده درج نمايد

 PER ATTACH PAKING LIST NO: DATE AS   و در گواهي مبداء شماره PAKING LIST  را ذکر نمايد و به همراه گواهي مبداء PAKING LIST را جهت تاييد امضاء ارائه نمايد.

نكته10:

چنانچه وزن ناخالص در بارنامه با وزن ناخالص در گواهي مبداء متفاوت باشد

مندرجات گواهي مبداء مي بايست منطبق با بارنامه حمل باشد و چنانچه وزن پروانه صادراتي از بارنامه و گواهي مبداء بيشتر باشد اشکال ندارد وليکن نبايد کمتر باشد.

صدور گواهي مبداء براي کالاهاي خارجي صادراتي

در چنين مواردي مي بايست مدارک ورود که شامل گواهي مبداء، بارنامه حمل به ايران، پروانه ورود و مدارک خروج که شامل پروانه گمرکي صادراتي، بارنامه حمل از ايران به کشور مقصد و گواهي مبداء تايپ شده که در آن مبداء کالا مشخص باشد و تعرفه گواهي مبداء در چنين موارد دو برابر مي باشد.

مدارکي که واحد صدور لازم است پس از صدور گواهي مبداء بايگاني نمايد

1- تصوير پروانه گمرکي

 2- تصوير بارنامه حمل

 3- تصوير کارت بازرگاني (تمام صفحات)

 4- فرم گواهي مبداء تايپ شده به زبان انگليسي بدون قلم خوردگي(در فرم A بايگاني يك صفحه از صفحات كه به صورت کپي مي باشد و در فرم مخصوص كشورهاي آسيايي و آفريقايي بايگاني يك صفحه از صفحات فرم سفيد)

 5- اصل فيش بانکي هزينه صدور گواهي مبداء

نكته11:

درصورت اعلام مشخصات كالاها به صورت  Paking list بايد كپي آنهم همراه با مدارك قبلي بايگاني شود.

مدارکي که واحد صدور لازم است پس از گواهي امضا يا تائيد اسناد تجاري بايگاني نمايد

1-    تصوير کارت بازرگاني (تمام صفحات)

2-    كپي تمام مداركي كه بايد گواهي شود.

مدارکي که بايد به صادركننده داده شود

1-    در فرم A (مخصوص کشورهاي اروپايي و آمريکايي و اقيانوسيه و ژاپن، ترکيه، روسيه، قزاقستان، اوکراين، بلاروس) پنج صفحه از صفحات (به‌غير از يكي از صفحات کپي كه بايگاني شده است) همراه با مهرهاي لازم. 

2-    در فرم سفيد(مخصوص کشورهاي عربي و آفريقايي) دو صفحه از صفحات (بايگاني يك صفحه از صفحات فرم) همراه با مهرهاي لازم.

اقدامات قبل از انجام صدور گواهي مبداء:

   1- بايد اسم کالا و مشخصات صادر كننده (فرستنده)، نشاني گيرنده، مشخصات کالا، وزن ناخالص ومقصد ارسال بار روي بارنامه، گواهي مبداء و پروانه گمرکي يکي باشند.

   2- امضاء مندرج در گواهي مبداء و کارت بازرگاني صادركننده يكي باشد در غير اين صورت امضاء كننده گواهي مبداء بايد از طرف دارنده کارت بازرگاني معرفي شده باشد.

3- وزن مندرج در گواهي مبداء نبايد بيشتر از وزن ناخالص روي پروانه گمركي باشد.

4- هزينه‌هاي پرداختي از طرف متقاضي گواهي مبداء بايد مطابق با قوانين و مقررات ارائه شده از طرف اتاق ايران باشد.

نكته12:

اگر روي بارنامه نشاني گيرنده وجود داشت صادرکننده بطور دلخواه مي‌تواند اسم هر گيرنده‌اي يا كلمه other را نوشت ولي اگر روي بارنامه در قسمت نشاني گيرنده كلمه other نوشته شده بود بايد روي گواهي مبداء در قسمت مربوطه حتما همان كلمه را نوشت. 

مهرهاي صدور گواهي مبداء

مهرهاي لازم روي فرمهاي سفيد:

1) مهر اتاق.

2) مهر تاريخ.

3) مهر مخصوص کشورهاي عربي و تحريم کننده اسرائيل (در صورت صدور گواهي مبداء براي اين دسته از كشورها).

4-مهر اسم.

5- مهر امضاء.

مهرهاي لازم روي فرمA  :

 1 ) مهر اتاق

2) مهر  ) Issueبراي كشور ‍ژاپن اين مهر لازم نيست)

3) مهر تاريخ:

4) مهر امضاء(روي برگ اول فرم A بايد امضاء زنده صورت گيرد).

مهرهاي لازم روي گواهي امضاء:

1 ) مهرX(مهر ايكس).

 2)مهر اتاق.

 3) مهر مخصوص کشورهاي عربي و غير عربي ( اطلاعات بيشتر در مورد اين قسمت در پيوست مربوط به مهرها توضيح داده شده است).

4) مهر تاريخ.

5- مهر اسم.

نكته13:

كليه تاريخ‌هاي مندرج در گواهي مبداء جهت كشور روسيه بايد يكسان باشند.

نكته14:

در فرمهاي A بايد در قسمت مربوط به کشور صادرکننده P نوشته شود

نكته15:

مهر اسم هميشه بايد زير مهر اتاق زده شود.

نكته16:

امضاء صورت گرفته روي گواهي مبداء يا مدارك جهت تائيد امضاء يا تائيد اسناد تجاري بايد شناخته شده باشد. 

 نكته17:

مطالب بيشتر جهت تكميل فرم هاي سفيد و A در پيوست مطالب ارائه شده است.

اتاق بازرگاني وصنايع ومعادن سنندج