• سنندج خیابان آبیدر نبش کوچه طوطی
  • info@snaccim.com
  • +98 (87) 3322-4894
برگزاری روز ملی صادرات و تقدیر از صادرکنندگان برتر استان کردستان
برگزاری روز ملی صادرات و تقدیر از صادرکنندگان برتر استان کردستان

برگزاری روز ملی صادرات و تقدیر از صادرکنندگان برتر استان کردستان

سید کمال حسینی رئیس اتاق بازرگانی سنندج: رقابت و نبرد نابرابر صادرکنندگان کردستانی برای دریافت تسهیلات دولتی

حسینی به مناسبت روز ملی صادرات گفت: حضور در بازارهای جهانی از طریق گسترش صادرات، سال‌هاست که به‌ عنوان مبنای توسعه اقتصادی بسیاری از کشورها مورد توجه قرارگرفته است، رشد اقتصادی کشورهایی که مبنای استراتژی توسعه خود را بر روی بازارهای فراملی قرار می‌دهند بسیار قابل‌توجه است و از این منظر علاوه بر خلق ثروت ملی، اثرات مثبت زیادی را در زمینه‌های دانش فنی، ابتکار و نوآوری و همین‌طور ایجاد فرصت‌های نوین شغلی برجای می‌گذارند. اما در مورد ایران باید گفت ناکامی در توسعه صادرات در طول چند دهه سال اخیر بخش ثابتی از مهم‌ترین بن‌بست‌های اقتصادی کشور را تشکیل داده است.
صادرات کالا به عنوان وجهی از بازرگانی خارجی، بیانگر توان تولیدی کشورهاست و فرصت ویژه‌ای برای تحقق سیاست‌های اقتصادی ایجاد می‌کند. 
برجسته کردن صادرات در فرآیند تولید محصولات علاوه بر رونق فعالیت‌های اقتصادی و تولید کالاهایی متناسب با ذائقه‌هایی فراتر از مرزهای داخلی، رونق تجارت جهانی را به همراه دارد. 
صادرات و واردات کالا از طریق بازارچه های مرزی کشور در نقاط صفر مرزی (مناطق محروم) راهکاری برای توسعه مناطق محروم است و به کمک آن می توان زمینه های اشتغال را در مناطق محروم کشور تقویت کرد.
مرز فرصت بزرگی برای ایجاد رونق اقتصادی در هر کشور است، در استان کردستان با وجود مرزهای متعدد چون باشماق مریوان، سیرانبد بانه و بازاچه سیف سقز، به دلیل فراهم نبودن زیرساخت‌های لازم در بخش واردات و صادرات از تمام پتانسیل و ظرفیت‌های بالای این مرزها استفاده نشده است.
این درحالی است که استان کردستان با دارا بودن 230 کیلومتر مرز مشترک با کشور عراق، وجود مشابهت‌های فرهنگی میان شهروندان دو کشور و قرار گرفتن در مسیر ترانزیتی جنوب و شمال غرب کشور، ظرفیت‌ها و توانمندی‌های بالقوه‌ای را برای توسعه صادرات، تقویت بازارچه‌های مرزی و مبادلات تجاری دارد.

رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی سنندج در گفت‌وگوی اختصاصی با خبرنگار فارس در سنندج اظهار داشت: در شرایط اقتصادی موجود امروز، دردهای اقتصادی مختلفی داریم که درمانشان متناقض است.
سیدکمال حسینی افزود: تنها نسخه درمان و شفابخش مریضی سخت رکود تورمی این بود که صادراتی بر پایه تولیدات صادرات محور شکل بگیرد، یعنی تولید از طریق سرمایه‌گذاری خارجی با هدف صادرات.
حسینی ادامه داد:  تغییر و تحولاتی که در نرخ ارز رخ داد می‌توانست این نسخه را تکمیل کند و به تولید و رشد آن کمک کند و نهایتا شرایطی پیش بیاورد که بتوانیم صادرات انجام دهیم اما متاسفانه دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌های متناقض که در اول سال با دست‌پاچگی صادر شد باعث شده تا امروز به این هدف نرسیم.
رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی سنندج گفت: در این شرایط امیدوار بودیم تولید راه بیفتد، صادرات شکل بگیرد و ارزهایی که از طریق صادرات به دست می‌آوریم دوباره وارد چرخه تولید شود و باعث افزایش اشتغال و توان خرید مردم و پویایی اقتصاد کشور شود، این پیش‌بینی درستی بود و می‌توانست الگوی درستی در بحث اقتصادی کشور باشد اما بخش نامه‌های آنی و لحظه‌ای مانع آن شد.
منحرف کردن مسئولین به جای هدایت آنها
رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی سنندج خاطرنشان کرد: ما نگران این هستیم که متاسفانه یکسری افراد به نام بدنه کارشناسی در جاهایی که نظراتشان بر تصمیمات مدیران سطح عالی کشور تاثیر می‌گذارد با ایده‌ها و خط مشی‌هایی که ارائه می‌دهند باعث شده‌اند که عمده مشکلات اقتصادی را در کشور ایجاد کنند و با سوءاستفاده از تخصصشان به جای هدایت مسئولین آنها را منحرف می‌کنند.
وی ادامه داد: این افراد با تئوری‌ها، ایده‌ها و نظراتی که ارائه می‌دهند بازار را آشفته کرده‌اند و البته عمدتا آنطور که متوجه شده‌ایم اینها بوی رانت می‌دهند و با دادن اطلاعات و آگاهی‌های پشت‌پرده به افراد محدودی  از این رانت‌ها استفاده می‌کنند.
صدور بخش‌نامه‌های خلق‌الساعه برای سوداگری و سوءاستفاده عده‌ای محدود
حسینی تاکید کرد: این افراد باعث صدور بخش‌نامه‌های خلق‌الساعه‌ای می‌شوند که برای افراد محدودی می‌شود سوداگری و سوءاستفاده‌های موقت و برای بقیه فعالین اقتصادی و تولید کننده‌های واقعی می‌شود محدودیت و بروکراسی اداری.
وی تصریح کرد: در حالی که خود مسئولین و مدیرانی که دستور این بخش‌نامه‌ها را می‌دهند باید خودشان هم بررسی کنند و ببینند که آن  بخش‌نامه‌هایی که از اول سال تا امروز دستور اجرای آن را داده‌اند چه نتیجه‌ای داشته است؟ آیا زمینه توسعه اقتصادی را فراهم آورده است یا زمینه فساد و رانت را برای عده ای فراهم آورده؟

دست فعالین اقتصادی واقعی از کمک‌های دولت دور است
رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی سنندج یادآور شد:  مثلا همین بخش‌نامه گرفتن ارز بصورت بازار ثانویه یکی از این بخش‌نامه‌های آنی است اما به نظر شما کدامیک از فعالین اقتصادی واقعی توانسته‌اند این ارز را دریافت کنند، من به عنوان رییس اتاق بازرگانی می‌گویم که فعالین اقتصادی واقعی و تولید کنندگان واقعی دستشان از این کمک‌های دولت دور است و افرادی خاص که ارتباطاتی با این رانت‌ها دارند اطلاعات سریع حتی زودتر از بخش‌نامه‌ها به آنها می‌رسد پس سریع هم استفاده می‌کنند و متاسفانه فعالین اقتصادی واقعی بهره‌ای از آن نمی‌برند.
وی به تشریح ایرادات تعهدنامه ارزی پرداخت و گفت:  طبق بخش‌نامه‌های جدید که به دست ما رسیده است باید فعالین اقتصادی و صادراتی دلارهایشان را به دولت تحویل دهند و با امضای تعهدنامه ارزی، دلارهای حاصله از صادرات را به کشور برگردانند و وارد چرخه سیستم کنند در حالی که این اشتباه است چون خودبخود این کار صورت می‌گرفت و نیازی به این بخش‌نامه نبود.
حسینی تصریح کرد: هیچ کدام از صادرکنندگان ما آنقدر سرمایه ندارند که صادرات انجام دهند ولی پول حاصله را به کشور برنگردانند مگر خود شرکت‌های دولتی که پشتوانه مالی قدرتمندی دارند وگرنه مردم عادی منابع و پول‌هایی که در اختیار دارند محدود است اگر دوبار صادر کنند برای بار سوم پولی ندارد که ادامه دهند و مجبور می‌شوند ارز حاصله را به کشور برگردانند پس بی معنی است که بگوییم به دلیل اینکه احتمال دارد صادرکننده‌ای ارزهای حاصل از صادرات را به کشور برنگرداند پس باید تعهدنامه ارزی را امضا کند.
گرفتن تعهدنامه ارزی استراتژی غلطی است
وی با بیان اینکه متاسفانه در حال حاضر صادرکننده‌های ما در شرایط ابهام فوق العاده نگران کننده‌ای به سر می‌برند و نمی‌دانند اگر امروز تعهدنامه ارزی را امضا کنند فردا چه مشکلات و مسائلی برایشان پیش می‌آید گفت: نمیدانم چه تفکری پشت این تصمیات و بخش‌نامه‌ها است اما هر تفکری که هست از نظر ما غلط است و واقعا باعث شده است که صادرات ما کاهش پیدا کند و نهایتا دودش به چشم آحاد جامعه و اقتصاد کشورمان برود.
رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی سنندج افزود: هر چند مبنای قرارداد بیشتر کالاهایی که در استان کردستان به اقلیم کردستان عراق صادر می‌شود ریالی است و قبلتر دو کشور عراق و افغانستان از این قاعده مستثنی بودند اما امروز بنا به دلایل اشتباهی که دارند تعهدنامه ارزی را به صادرکنندگان این دو کشور نیز امضا می‌کنند ولی مطمئنا هیچ فعال اقتصادی و تاجری که مقداری از قانون و مقرارات بداند جرات نمی‌کند که این تعهدنامه را امضا کند.
وی ادامه داد: گرفتن تعهدنامه ارزی اشتباه است دولت به زور نمی‌تواند اقتصاد را در داخل کشور سامان دهد، باید راهکار اساسی‌تری ارائه دهد اما مطمئنا راهش تهعدنامه ارزی نیست.
حسینی گفت: اختلاف ارز می‌توانست فرصت مغتنمی برای تولیدکنندگان و صادرکنندگان کشور باشد اما متاسفانه شرایطی فراهم شده که فرصت‌طلبان سودجو عرصه را بر تولیدکنندگان و صنایع کوچک شهرستان‌ها تنگ و تنگ‌تر نموده‌اند و مشکلات ناشی از تامین ارز و پیچیدگی ناشی از آن رمق  فعالین اقتصادی را گرفته است.
رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی سنندج تصریح کرد: برای گرفتن تسهیلاتی هر چند اندک یک بروکراسی سنگین ادارای را داخل آن می‌گنجانند پس مطمئنا من شهرستانی که واحد تولیدی کوچکی دارم هیچ وقت نمی‌توانم آن بروکراسی سنگین اداری را که ایجاد کرده‌اند طی کنم و از آن حمایت مالی و تسهیلات قانونی که می‌تواند در شرایط بحران به من کمک کند استفاده کنم. البته نکته جالب توجه این است که همیشه مدت زمان دریافت این تسهیلات هم کوتاه است یعنی وقتی می‌بینند آن روزنه‌ای که برای خود باز کرده‌اند در حال اشباع شدن است و بقیه فعالین اقتصادی هم می‌خواهند از آن استفاده کنند فوری آن را قطع می‌کنند و بخش‌نامه بعدی را صادر می‌کنند.
وی گفت: مردم ما، فعالین اقتصادی ما بی عقل نیستند همه می‌دانند چه خبر است ولی سوال اینجاست که چرا جلوی آن را نمی‌گیریند؟ نمیدانم چرا چیزی به نام یارانه و ارز دولتی را برنمی‌دارند، وقتی ارز دولتی به من تولید کننده واقعی سطح پایین نمی‌رسد دیگر چه دلیلی به دادن ارز 4200 به عده‌ای رانت‌خوار است که با زدو بندبازی به راحتی موفق به دریافت این تسهیلات شده‌اند.
حسینی افزود: نمی‌دانیم تا کی می‌خواهند پشت شرکت‌های دولتی را بگیرند؟ تا کی می‌خواهند به آنها تسهیلات حمایتی بدهند؟ اگر ما به اصل 44 قانون اساسی در ارتباط با خصوصی‌سازی و حمایت از بخش خصوصی اعتقاد داریم باید بدانیم این ارز 4200 تومانی ضد بخش خصوصی است و فقط به شرکت‌های دولتی کمک می‌کند که فربه‌تر و چاق‌تر شوند، شرکت‌هایی که از جیب مردم و بیت المال به آنها پول تزریق می‌شود و محلی برای رانت و فساد شده اند، در حالیکه این شرکت‌ها باید به عامه مردم واگذار شود و دولت هم تصدی روی آنها نداشته باشد.
وی ادامه داد: با توجه به تورم موجود حرکت باید به سمت اقتصاد آزاد شد به گونه‌ای که دولت ارز را در اختیار بازار ثانویه قرار دهد و خود کنار برود که فعالین اقتصادی و کنشگران واقعی این عرصه خودشان ایفای نقش نمایند اما متاسفانه اینگونه نیست.

نداشتن حداقل سهم فعالین اقتصادی استان کردستان از حمایت‌های دولتی
رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی سنندج گفت: البته استان کردستان استانی است که حتی از این رانت‌ها هم بی بهره است، شرکت دولتی ندارد که حداقل بگوییم از طریق شرکت‌های دولتی این پول را دریافت می‌کنیم، متاسفانه استان کردستان حداقل سهمی هم از حمایت‌های دولتی ندارد.
وی یادآور شد: در چنین شرایطی که عمده صنعت استان کردستان را صنایع کوچک و متوسط تشکیل‌ می‌دهد تنها چیزی که می‌توانست کمکمان کند این بود که بتوانند از این استراتژی و یا این الگوی نرخ پایین پول داخلی سروسامانی به تولید بدهند، در واقع این فرصتی بود که از این روزنه‌ایی که دولت برای کمک ایجاد کرده است به واحد‌های تولیدی واقعی کوچک کمک شود، واحدهایی که چندین سال است درگیر جنگی هستند که به دست خودشان نیست، جنگی که دولت تحمیل کرده و اینها جزیی از آن کل هستند و دارند در داخل این جنگ از آذوقه و منابع خود استفاده می‌کنند.
خواهان توزیع استانی ارز دولتی هستیم
حسینی خاطرنشان کرد: ما انتظار داریم تخصیص ارز و سهم ارز که در مرکز در حال تقسیم شدن و حیف و میل شدن است به واحدهای تولیدی کوچک در شهرستان‌ها هم برسد به شرط اینکه آن را استانی تخصیص بدهند و واگذاری ارز در داخل استان سهم‌بندی می‌شد، اما متاسفانه همانطور که تا امروز دیده‌ایم شهرستان‌ها دستشان به این ارزها نمی‌رسد.
وی تاکید کرد: ما انتظار داریم که دولت کار را برای فعالین اقتصادی آسان کند نه اینکه آن را سخت‌تر کند، مطمئنا تجربه ثابت کرده است که در هر جایی محدودیتی ایجاد شود، فشاری اعمال شود و یا بخش‌نامه، دستورالعمل و قوانین مستمر و فشرده‌ای صادر شود از همانجا شروع به تقلب، فساد، رانت و رشوه می‌شود.
نتوانسته‌ایم از ظرفیت موجود کشور عراق که در دوقدمی ماست به خوبی استفاده کنیم
وی عنوان کرد: به دلیل اشتراکات فرهنگی و قومی ریشه‌ای زیادی که  با اقلیم کردستان عراق داریم، عراق اصلی‌ترین بازار هدف ما برای صادرات است  اما حتی نتوانسته ایم به اندازه ظرفیتی که عراق دارد از آن استفاده کنیم پس نباید انتظار صادرات به کشورهای دیگر از جمله اروپا و ....را داشته باشیم.
رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی سنندج گفت: ما در زمینه توسعه حمل و نقل دچار مشکل هستیم، اگر تا امروز هم توانسته‌ایم که به عراق صادرات داشته باشیم به دلیل نزدیکی مسافت است وگرنه با این شبکه حمل و نقل معیوبی که داریم نمی‌توانیم کشورهای دیگری را برای صادرات انتخاب کنیم، نباید زیاد رویایی فکر کنیم که مثلا به روسیه صادرات داشته باشیم هر چند انگشت شمار به برخی از کشورهای اروپایی صادرات داشته‌ایم اما قاعدتا آمادگی این را نداریم نه تجار ما، نه بازرگانان ما و نه شرایطی که به بازرگان کمک کند که مقداری جان بگیرند تا به کشورهای دیگر جنس صادر کنند.
وی ادامه داد: تاجر مثل شناگری است که اگر در یک حوضچه کوچک شنا کند به اندازه یک حوضچه مهارت پیدا می‌کند و اگر در دریا شنا کند به اندزه یک دریا مهارت پیدا می‌کند، تجار ما در حال شنا کردن در حوضچه هستند بنا به دلایل مختلف تا امروز نتوانسته‌اند انقدر پا بگیرند که دو قدم آنطرف‌تر بروند، هنوز نتوانسته‌ایم از ظرفیت موجود کشور عراق که در دوقدمی ماست به خوبی استفاده کنیم پس نباید انتظار بیش از این از آنها داشته باشیم، البته شاید اگر از طریق دولت تسهیلات و حمایت‌های مساوی و عادلانه‌ای از آنها صورت می‌گرفت می‌توانستند قدم‌های بزرگتری بردارند.
رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی سنندج به نبود زیرساختی درست و منطقی در تجارت با همسایگان به ویژه کشور عراق اشاره کرد و گفت: در شرایط کنونی که کشور ما بیش از هر زمانی به ارز نیاز دارد متاسفانه عراقی‌ها تمامی مبادلات تجاری خود را به‌صورت ریالی انجام می‌دهند و به دلیل نبود بانک‌های مشترک و نبود سیستم اساسی برای نقل و انتقال ارزی هنوز نتوانسته‌ایم از ظرفیت صادرات با کشورهای همسایه به نحو احسن بهره ببریم.

تنگ کردن قیف نظارت بر کارت‌های بازرگانی
وی یادآور شد: در مناطق مرزی شاهد بهره‌مندی تعدادی از تجار خرد از کارت‌های بازرگانی هستیم که متاسفانه این افراد در ازای مبلغ ناچیزی اقدام به اجاره کارت‌های بازرگانی خود برای واردات و صادرات می‌کنند که پس از مدتی با جریمه‌های میلیاردی مواجه شده و آسیب‌های فراوانی از این ناحیه می‌بینند.
وی به تشدید نظارت‌ها در صدور و تمدید کارت‌های بازرگانی اشاره کرد و گفت:  ما ورودی قیف صدور و تمدید کارت بازرگانی را تنگ کرده‌ایم و با حساسیت خاص و ویژه‌ای آن را پیگیری می‌کنیم که مبادا برای صادر کننده و تولید کننده غیر واقعی بصورت سوری کارتی صادر شود البته این افزایش حساسیت باعث شده است که فشار زیادی بر تجار واقعی برای تمدید و یا صدور کارت پیش بیاید.
حسینی افزود: کارت‌های بازرگانی به مثابه چاقویی دو لبه عمل می‌کنند و اگر به‌صورت منطقی از این کارت‌ها استفاده نشود شاهد مشکلاتی هستیم که هر روز اتاق‌های بازرگانی در کشور با آن سروکار دارند و هر روز شاهد اخباری ناگوار برای صاحبان این کارت‌های اجاره‌ای هستیم.
رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی سنندج ادامه داد: متاسفانه امروز برخی از صادرکنندهای ما در مرز باشماق به دلیل اختلاف زیاد تعرفه‌های گمرکی و تعهد بازگشت ارز به سامانه نیما با  پرداخت مقداری پول به برخی صاحبان کارت‌های بازرگانی، بار خود را به نام آنها می‌نویسند و این آسیب بزرگی برای ما است.
وی گفت: هر چند ما به اداره گمرک اعلام کرده‌ایم که با بررسی میزان بار صادر شده اگر افرادی سهم صادراتشان در مدت کوتاهی بصورت نامتعارف و غیر معمول بالا رفت و مشکوک بودند حتما اعلام کنند اما متاسفانه نمی‌توانیم بگوییم که صددرصد از فعالیت این افراد توانسته‌ایم جلوگیری کنیم.
حسینی گفت: البته تعداد کل کارت‌های بازرگانی و عضویت در استان کردستان حدود  730 عدد است که تعداد کارت‌های بازرگانی ما نصف این رقم است و زیاد نیست اما کافی است دو سه تا از این کارت‌های بازرگانی وارد فاز تخلف شوند که همین باعث سخت شدن شرایط برای سایر فعالین می‌شود.
وی ضمن انتقاد به ممنوع شدن صادرات سیب زمینی در کردستان گفت: نباید تحت هر شرایطی و به دلایل غیرکارشناسانه صادرات محصولات متوقف شود زیرا صادرکننده با هزاران زحمت توانسته است بازاری در کشور هدف پیدا کند بنابراین نباید به آسانی و با احکام دستوری آن را از دست بدهد.
رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی سنندج گفت: هر روز قلمی کالا را یا از لیست صادرات کالا حدف می‌کنند یا برای صادرات آن شرط و شروط اعمال می‌کنند آن هم فقط به این دلیل که احتمال دارد به دلیل پایین بودن ارزش ریال، کل محصولات داخلی صادر شود و در داخل قحطی پیش بیایید که این هم دلیل خوبی نیست در واقع شاید بتوان گفت که بدترین دلیل هم هست.
حسینی گفت: در آستانه برداشت سیب‌زمینی در کردستان متاسفانه صادرات آن را ممنوع کردند درحالی که سیب‌زمینی محصولی نیست که با صادر کردن آن کشور دچار قحطی شود و مردم در تامین آن دچار مشکل شوند.
وی افزود: تا بازار ما می‌خواهد جانی به تولید کننده بدهد سریع جلوی صادراتش را می‌گیریم و اجازه نمی‌دهیم کشاورز ما سودی از محصولش عایدش شود، درحالیکه این بازار عرضه و تقاضا است که باعث بالا و یا پایین آمدن قیمت می‌شود و دلار هیچ ارتباطی به قیمت سیب‌زمینی ندارد، امروز فرصت است که کشاورز ما محصول خود را بفروشد و صادر کند و مقداری پول وارد جان چرخه تولید کند اما متاسفانه اجازه نمی‌دهیم.
نگاه نقطه‌ای به بسته‌بندی محصولات صادراتی
وی به نداشتن برنامه‌ای برای بسته‌بندی محصولات صادراتی در کشور اشاره کرد و گفت: فردی که فعالیت اقتصادی انجام می‌دهد مطمئنا باهوش است و می‌تواند در حوزه بسته‌بندی نیز وارد شود اما متاسفانه در کشور هیچگونه استراتژی و برنامه‌ای برای اینکه بتوانیم از نظر تولید صادرات غیرنفتی حرفی برای گفتن داشته باشیم بر مملکت ما حاکم نیست، حتی تا چند سال پیش اصلا به بسته‌بندی محصولات صادراتی فکر نمی‌کردند چون صادرات نفت وجود داشت و دیگر نیازی به صادرات غیر نفتی نبود اما الان هم که شرایط تمایل بازارهای جهانی به محصولات بسته‌بندی است داریم بصورت نقطه‌ای به مسئله بسته‌بندی نگاه می‌کنیم.
حسینی با بیان اینکه متاسفانه ما در بدترین حالت، جنس را بدون  بسته‌بندی و بصورت خام و فله‌ای روانه بازارهای جهانی می‌کنیم تاکید کرد: باید اساسی و بنیادی بررسی کنیم که چه نوع بسته‌بندی مناسب است که هم در بازارهای هدف بتوانیم با محصولات دیگر کشورها که از بهترین بسته‌بندی برخوردار هستند رقابت کنیم و هم تولید کننده و صادر کننده ما متضرر هزینه زیاد برای بسته‌ بندی نشود.
رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی سنندج در پایان با بیان اینکه اقتصاد زیربنای تمامی حوزه‌های دیگر است و در صورت تقویت و توسعه این بخش بی شک شاهد شکوفایی سایر بخش‌ها هم خواهیم بود گفت: اگر برنامه‌ریزی درست و منطقی پشت این شرایط ارزی که پیش آمده باشد و دلسوزی و اعتقاد و ایمانی هم به این باشد که در سطح کلان از طریق صادرات غیر نفتی کشور را اداره کنیم مطمئنا در حوزه صادرات موفق‌تر از امروز خواهیم بود چون بهترین و باکیفیت ترین محصولات را داریم./خبرگزاری فارس 

 

دیدگاه‌ها

Icon
دیدگاهی یافت نشد.

اظهار نظر

Icon
نام*
ایمیل*
موبایل
دیدگاه*